16 Μαΐου 2012

Αγγελική Μπολουδάκη #1 : Η συναισθηματική παρουσία των γονιών στις ανάγκες των παιδιών τους


Είναι σα να πρέπει ένας ν’ ανεβεί πέντε χαμηλά σκαλιά και ένας δεύτερος μόνο ένα σκαλί…το ίδιο ψηλό όπως εκείνα τα πέντε μαζί. Ο πρώτος δε θα περάσει μόνο τα πέντε, αλλά και άλλα εκατό και χίλια ακόμα…ενώ ο δεύτερος επειδή δε το φτάνει, δε μπορεί φυσικά και να το ξεπεράσει.
Γράμμα στον πατέρα, Φ.Κάφκα


Οι γονείς καλούνται να αναλάβουν τα παιδιά τους. Να φιλοξενήσουν τις ανησυχίες τους, να συναισθανθούν τους φόβους τους, να τα κατανοήσουν. Να είναι κοντά τους, ώστε εκείνα να γνωρίζουν που θα ακουμπήσουν τις δύσκολες στιγμές τους και με ποιόν θα μοιραστούν τις όμορφες.
Οι γονείς έχουν μια υποχρέωση. Να αναλάβουν το ρόλο όχι μόνο του γεννήτορα, αλλά εκείνου που θα κάνει το παιδί του να νιώθει ασφάλεια, ώστε να μπορεί να νιώθει εμπιστοσύνη στον εαυτό του, για να μπορεί να ανοίξει πανιά και να ταξιδέψει αυτόνομα σε θάλασσες φουρτουνιασμένες και γαλήνιες.
Για να είναι η ζωή του μια πρόσκληση προς την αλλαγή, για να μπορεί να την καλωσορίζει και να μην σκοτεινιάζει ο ουρανός του, κάθε φορά που κάτι καινούργιο προσπαθεί να τον κάνει να το καλοδεχτεί και να μπορεί να το αξιοποιεί προς όφελος του.
Όταν ο γονιός πιέζει το παιδί του, να παίρνει από νωρίς τα ηνία και να αναλαμβάνει πράγματα που είναι παράταιρα για την ηλικία του, τότε το παιδί το αντιλαμβάνεται ως ένα χρέος που θα πρέπει να το αναλάβει. Αναλαμβάνει έτσι και το γονιό του αλλά και εκείνο που βεβιασμένα του έχει αναθέσει, κρύβοντας τα συναισθήματα του, θάβοντας τα κάτω από μία βαθιά θλίψη..
Γίνεται ο ενήλικας που αναλαμβάνει όλους του άλλους, θυσιάζοντας τον εαυτό του ή εκείνος που θυσιάζει τους άλλους (σύντροφο, φίλους, τα δικά του παιδιά ) στο βωμό της ανάγκης να δικαιολογήσει το γονιό του.
Η ζωή του γίνεται ένα χρέος, μια υποχρέωση που τον ακολουθεί. Βάζει στην άκρη τις δυνατότητες του, όσο προσπαθεί αδιάκοπα για τους άλλους, προσπαθώντας και σπαταλώντας τον εαυτό του για εκείνους, ενώ δεν αναγνωρίζει και δεν εκτιμά στοιχεία του χαρακτήρα του, που θα μπορούσαν να τον βοηθήσουν στην εξέλιξη του.
Συγκρούεται μέσα του και ενώ η καρδιά του τον καλεί να υπακούσει στις δυνατότητες του, μια ανάμνηση ενός χρέους που κάποιος δεν ανέλαβε, στο χρόνο που έπρεπε, είναι από μόνη της ικανή για να τον σταματήσει.
-Ο πατέρας μου δεν με υποστήριζε συναισθηματικά και οικονομικά. Όμως δεν ζήλευα τους φίλους μου ή έτσι νόμιζα, γιατί ήξερα βαθιά μέσα μου ότι έπρεπε να τον αναλάβω. Να τον κατανοήσω που πίστευε ότι μπορούσα να τα καταφέρω μόνος μου, από παιδί. Ακόμα κι όταν δεν μπορούσα. Αυτή η υποχρέωση με συνοδεύει στις σχέσεις μου. Αισθάνομαι πως πρέπει να κάνω τα πάντα για τους άλλους μήπως με προσέξουν και τον εαυτό μου τον αφήνω στο περιθώριο της ύπαρξης μου… Δυσκολεύομαι να αναγνωρίσω την πραγματικότητα, η οποία τις περισσότερες φορές λειτουργεί καταλυτικά στη ψυχή μου, και κάθε φορά που έρχομαι αντιμέτωπος με αυτήν ενοχοποιώ την εαυτό μου, ενώ κάθε φορά που τολμώ, μια φοβερή σύγκρουση διεξάγεται μέσα μου και με ακινητοποιεί… Μήπως δεν αξίζω την νίκη, μήπως πρέπει να παραμείνω ένας ουραγός, γιατί αυτό ουσιαστικά ήθελε εκείνος από μένα, ώστε να παραμείνω εξαρτημένος από εκείνον, παίρνοντας την θέση εκείνων που δεν μπόρεσε να κρατήσει;
- Ο πατέρας μου δεν συμφωνεί με το αντικείμενο σπουδών που επέλεξα. Συχνά εναντιώνεται στις προσπάθειες μου. Νιώθω αδύναμος κι όσο κι αν έχω την υποστήριξη της μητέρας μου, νιώθω την ανάγκη να τα παρατήσω ή να μην προσπαθήσω αρκετά. Νιώθω μόνος μου χωρίς εκείνον και όσο και αν κατανοώ λογικά πως αυτή η συμπεριφορά του αφορά τις δικές του δυσκολίες, τις οποίες επειδή δεν μπορεί να διαχειριστεί τις μεταθέτει σε μένα, θεωρώντας με υπεύθυνο για όλες τις υποτιθέμενες αδικίες που έχει υποστεί, παρόλα αυτά συναισθηματικά νιώθω ευάλωτος και στη σκέψη πως θα κάνω μια επιλογή την οποία δεν εγκρίνει ο ίδιος, λυγίζω και αναρωτιέμαι μήπως πρέπει να παραμείνω, για να γίνω το ερημονήσι του στο ναυάγιό του…
Οι σκέψεις γίνονται πληγές και οι επιλογές πλέον γίνονται με γνώμονα είτε να δικαιολογήσουν το λάθος, αποσιωπώντας τις δικές τους ανάγκες και μπαίνοντας στη θέση του θύματος, είτε να εκδικηθούν μεταφέροντας σε άλλους ανθρώπους το θυμό τους..
Όταν ένας γονιός απουσιάζει από τις υποχρεώσεις του, τουλάχιστον μέχρι την ηλικία που ο νέος άνθρωπος καλείται να αναλάβει τις ευθύνες του μόνος του, τότε οδηγεί το παιδί του είτε σε παραίτηση είτε σε βεβιασμένες επιλογές, νιώθοντας συχνά ένα βάρος δυσβάσταχτο στους ώμους του. Ένα συναισθηματικό βάρος τον ακολουθεί που τον θλίβει και δεν τον αφήνει να χαρεί αυτά που έχει δημιουργήσει με δικές του προσπάθειες. Όταν προσπαθεί, η μοναξιά που ένιωσε τότε, τον κάνει συχνά να αναστέλλει τον αγώνα του και όταν τα καταφέρνει, η γεύση της ανάμνησης γιατί δεν ήταν κοντά του εκείνος είναι πικρή και αλλοιώνουν την χαρά που δεν μπορεί να εγκατασταθεί μέσα του, γιατί η αίσθηση της απουσίας καταλαμβάνει τη ζωή του .
Όταν βιάσομε ένα μπουμπούκι να ανοίξει, τότε το καταστρέφομε. Πρέπει να περιμένομε υπομονετικά, να ακολουθήσομε τους ρυθμούς του και μόνο όταν διαπιστώσομε ότι νοσεί, τότε θα πρέπει να επέμβομε. Όταν ένα βρέφος μπουσουλάει δεν το αναγκάζομε να κάνει άλματα, επειδή εμείς στην ηλικία του φαντασιώναμε πως τρέχαμε. Ένα παιδί, όταν κάνει τα λάθη του, δεν το εκδικούμαστε γιατί στο πρόσωπό του βλέπουμε τον εαυτό μας ή τον γονιό του χρεώνοντάς του τα δικά μας λάθη ή λάθη άλλων. Όταν ένας έφηβος μας πει μπορώ μόνος μου τον εμπιστευόμαστε, αλλά είμαστε κοντά του συναισθηματικά παρόντες, ώστε να συναισθανθεί τη διαθεσιμότητα μας, για να μπορεί να προχωρήσει στη ζωή του. Κι όταν ένας νέος χρειάζεται ώθηση στα νέα του ξεκινήματα, είμαστε δίπλα του με τον τρόπο που μπορεί ο καθένας μας, ώστε να αισθανθεί την παρουσία των γονιών του και να πάρει την δύναμη που χρειάζεται στα πρώτα του βήματα.
Όταν οι γονείς απουσιάζουν, τότε εμφανίζεται στο παιδί το σύμπτωμα (κατάθλιψη, βία, εξαρτήσεις κ.α) που τους καλεί να ενδιαφερθούν. Γιατί άραγε ένα σύμπτωμα να έχει περισσότερη δύναμη από τους γονείς;

Αγγελική Μπολουδάκη, Ειδικός Ψυχικής Υγείας

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου